Wanneer de typisch Amerikaanse voetbalhoogmoed de kop opsteekt in de voetbal-WhatsAppgroep, laten de verbeten reacties meestal niet lang op zich wachten. Dat gebeurt bijvoorbeeld zodra de met stars en stripes versierde lofzang op de Amerikaanse sterspeler Christian Pulisic voorbij komt. Op Instagram kun je bovendien gemakkelijk in een algoritmische fuik belanden waarin Amerikaanse voetbalvolgers Pulisic consequent net onder Kylian Mbappé en Lionel Messi rangschikken, maar boven spelers als Bruno Fernandes, Harry Kane en Vitinha.
Dat niveau van naar voetbal kijken, zorgt bij sommige lieden, die ik vooral ken als telefoonnummers in mijn contactenlijst, voor ergernis. Of beter gezegd; verbeten ongeloof.
Een nieuwe afbeelding zorgde opnieuw voor het nodige hoongelach. Het was een screenshot dat om het met twee lelijke woorden te zeggen, viraal ging.
Opmerkelijk genoeg is het woord soccer helemaal geen Amerikaanse uitvinding, maar afkomstig is uit het Engeland van de negentiende eeuw. Sterker nog. Tot de jaren 80 was het op het eiland zelfs een veelgebruikt synoniem voor ‘football’.
Meer dan 150 jaar geleden werden er op Engelse kostscholen veel verschillende varianten van voetbal gespeeld. Het was een algemene term, net zoals atletiek meerdere disciplines omvat. De jongens van Eton College hadden bijvoorbeeld totaal andere regels dan de leerlingen van Winchester College.
Studenten ontdekten deze verschillen naarmate hun studie vorderde en ze naar de universiteit gingen. Onder Britse studenten ontstonden vaak meningsverschillen over hoe het geliefde spel gespeeld moest worden. In de jaren 1850 werden pogingen ondernomen om de regels te formaliseren. Toen dit echter vorm begon te krijgen op plaatsen als Cambridge en Eton, ontstond er een nieuw probleem. Voetbal had de schoolbanken verlaten en verspreidde zich door de Britse samenleving; voetbalclubs werden opgericht buiten de onderwijsinstellingen. De bekendste van deze clubs ontstond in 1857: het nog steeds bestaande Sheffield FC. Ook in de industriestad werden aparte regels gehanteerd, bekend als de Sheffield Rules.
De wirwar aan regels, die wedstrijden meer tot juridische debatten dan tot sportevenementen maakte, leidde in 1863 tot de oprichting van de Football Association (FA). De belangrijkste taak van deze organisatie was het vaststellen van regels waaraan iedereen zich moest houden.
Zo werd de basis gelegd voor het spel dat we vandaag de dag wekelijks op tv zien. Het stond toen echter nog niet simpelweg bekend als football. Om onderscheid te maken met de vele andere varianten van football die in Engeland werden gespeeld, gebruikte de FA de term association football.
Blackheath Football Club wilde fysiek contact
In anderhalve eeuw is er één ding niet veranderd in het voetbal: iedereen heeft zijn eigen mening over elke situatie en elk moment in een wedstrijd. Niet iedereen was het dan ook eens met de nieuwe regels van de FA. Een delegatie van Blackheath Football Club vond dat fysiek contact een essentieel onderdeel van de sport moest zijn.
De club uit Zuid-Engeland had weliswaar medestanders, maar niet genoeg om haar eisen ingewilligd te krijgen. Omdat de situatie nog onzeker was, vond Blackheath het een duidelijk signaal om de FA te verlaten. In haar kielzog verlieten meer clubs de nieuw opgerichte voetbalbond.
In 1871 werd uiteindelijk een nieuwe bond opgericht door de opstandige clubs en andere gelijkgestemden. Zij gingen verder onder de naam Rugby Football Union. Vanaf dat moment bestonden er in Engeland twee vormen van voetbal: rugby en association football.
Deze twee termen lagen echter niet zo gemakkelijk in de mond wanneer men het in de kroeg over een wedstrijd had. Dat beseften sommige studenten uit Oxford ook. Zij hadden hun eigen jargon en rond 1875 was het een trend om overal -er aan toe te voegen. Al snel spraken ze over rugger in plaats van rugby. Voor association football was het wat lastiger om -er aan het einde van het woord toe te voegen. Daarom werd het woord eerst ingekort en daarna werd -er toegevoegd: soccer.
Deze terminologie werd algemeen aanvaard. Zo schreef het Algemeen Handelsblad in het najaar van 1905 dat twee combinaties van Engelse soccer-voetbalspelers de Atlantische Oceaan zouden oversteken om te proberen het ruwere Amerikaanse spel te verdringen met het verfijndere en meer berekende Engelse spel. In december 1914, toen de Eerste Wereldoorlog was begonnen, citeerde dezelfde krant een Engelse soldaat die in Nederland gestationeerd was: „Elke dag, als het weer het toeliet, speelden we rugby of soccer”, meldde de krant.
Het woord ‘soccer’ werd in Engeland een eeuw lang als synoniem gebruikt
In die jaren werd de term veelvuldig door de Engelsen gebruikt. Bijna een eeuw lang was soccer in Engeland een synoniem voor voetbal en niet de gehate term die het tegenwoordig is. Onderzoek van Stefan Szymanski, hoogleraar sporteconomie aan de Universiteit van Michigan, toonde aan dat de Britten zich pas in de jaren tachtig van de vorige eeuw van de term soccer begonnen te distantiëren. Daarvoor werd de term veelvuldig in kranten gebruikt.
De precieze reden voor die afkeer is moeilijk vast te stellen. De professor noemt de toenemende populariteit van American football in de Verenigde Staten rond 1980 als mogelijke oorzaak van de Britse afkeer van de term soccer. Mogelijk vonden zij dat Amerikanen zich de sport te veel toe-eigenden.
Steun mijn journalistiek met een kleine donatie
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!