Leiden, 13 juni 2026
Lieve papa,
Inmiddels heb ik in mijn leven meer dan tweehonderd WK-duels gezien, geflankeerd door duizenden reguliere voetbalpotjes. En toch, als ik de balans opmaak, is het merendeel roemloos uit mijn geheugen verdwenen; slechts de flarden van een select groepje wedstrijden staan nog op mijn netvlies gebrand. Op momenten van zelfreflectie vraag ik mijzelf dan weleens af: waarom kijk ik wekelijks naar die stoet aan middelmatigheid die ik toch niet opsla? Is het werkelijk pure verstrooiing?
Gisteravond stond bijvoorbeeld de wedstrijd tussen Canada en Bosnië-Herzegovina op. Bij uitstek een exercitie zoals de stokbroodjes met kruidenboter in de plaatselijke bistro, of ‘I Will Survive’ in het repertoire van een dertien-in-een-dozijn-coverband.
De televisie fungeert in zulke gevallen 90 minuten bijna uitsluitend als bewegend behang, een decorstuk dat toevallig licht geeft. Soms kijk ik op als de commentator van toon verandert en verleg ik mijn spanningsveld als er echt wat gaat gebeuren. Sowieso kost het me tegenwoordig de grootste moeite om de geestdrift op te brengen voor negentig minuten voetbal. Natuurlijk, Willem II heb ik het afgelopen seizoen nauwgezet gevolgd, al grensde dat schouwspel, met name in de eerste seizoenshelft, aan een louterende vorm van masochisme.
Jij bekeek die obsessie van mij met voetbal vroeger al met een mengeling van mededogen en onbegrip. In jouw ogen was het op zijn minst een curieuze tijdsbesteding wanneer ik plichtsgetrouw zat te kijken naar de samenvattingen van de eerste divisie op SBS 6, of erger nog: de Shell Jeugdcompetitie en Eurogoals. Kostbare tijd die ik evengoed had kunnen besteden aan zaken die er echt toe deden.
Toch weten niemendalletjes in het voetbal ook te binden. Mama heeft na jouw overlijden een abonnement genomen op ESPN. Vanaf dat moment volgden we de wedstrijden van Willem II synchroon, maar vanaf verschillende locaties. Dan zaten bij WIllem II – Helmond Sport, de zusjes in het stadion, mama thuis voor de buis en ik was in Leiderdorp of op de redactie. Onze communicatie was minimalistisch: mama appte bij een doelpunt louter een triomfantelijk ‘yes’, terwijl Marieke vroeg of de scheidsrechter daadwerkelijk zo blind floot als het oordeel vanaf de tribune luidde. Het intensief volgen van die wedstrijden waren kleine momenten van afleiding in een periode van rouw.
Het wereldkampioenschap leeft nog niet echt in de familieapp. Terwijl een wedstrijdje op de beeldbuis met het huidige weer een mooie afleiding is. Want hoewel de langste dag van het jaar in zicht komt, geeft een blik naar buiten louter een tranendal. De tempratuur die op nu op jouw kwikthermometer prijkt zou aanlokkelijk vinden ; jij voelde je immers beter thuis onder een grijze lucht dan onder een brandende zon. Alleen het door jou geliefde groen maar zelfs de plantjes in de tuin zeggen na de overvloed van nattigheid die ermee gepaard gaat: tot hier en niet verder.
Het Nederlandse zomerweer is echter niet de beproeving dezer dagen. Meer het feit dat de wedstrijden dit wereldkampioenschap vaak diep in de nacht worden afgewerkt. Zo staat de ontmoeting tussen de Verenigde Staten en Paraguay pas om 03.00 uur ’s nachts op het programma. In 2006 of 2010 had ik daar moeiteloos voor opgebleven, maar inmiddels vind ik een vast ritme en genoeg slaap van wezenlijk belang. Door alles wat er het afgelopen half jaar is gebeurd, is die regelmaat een houvast om mijn vrolijke ik overeind te houden.
Het is overigens niet zo rigide als de tucht die jij aan het einde van je leven hanteerde. Als een monnik in een strenge kloosterorde verbond jij je aan de wetten van de tijd. Opstaan, eten, slapen; alles moest volgens een vast stramien verlopen. De stress sloeg toe zodra de realiteit durfde af te wijken van de gebruikelijke dagplanning. Of er nu bezoek kwam, Sinterklaas werd gevierd of wanneer je de deur uit moest voor de fysiotherapeut: zodra het stramien doorbroken werd, was je je emotionele en mentale kompas kwijt.
Ik heb even opgezocht waardoor dat kan komen. Het is natuurlijk Google-wijsheid, maar het intrigeerde me wel. De druk die jij voelde wanneer er bijvoorbeeld een reis, hoe klein ook, moest worden gemaakt: waar kwam die vandaan? Wat verder speuren dan de eerste kliks laat zien dat je door dat strakke tijdsschema onder andere een gevoel van controle en autonomie behoudt; dat je nog zelf dingen in de hand hebt, omdat er al zoveel voor je bepaald wordt, of dat je niets meer kunt. Wanneer er iets tussenkomt waar je geen of amper invloed op hebt, dan zorgt dat voor stress.
Die psychologie herkende ik meteen in een moment dat mama me schetste. Na een autorit tussen Goirle en mijn toenmalige woonplaats Den Haag was je ruim een kwartier aan het bijkomen van de spanning en uitputting. Dan stond je op de stoep te hijgen en op kracht te komen. Voorbijgangers vroegen verschikt of het ging en of hulp nodig was. Met een armgebaar wimpelde jij die vriendelijkheid af. Toen ik mama vroeg waarom zij niet gewoon achter het stuur was gekropen, zei ze: ‘Dit is een van de weinige dingen die hij nog zelfstandig kan volbrengen. Als hij zelfs het autorijden moet opgeven.’
Het autorijden gaf je nog iets van bewegingsvrijheid. Ook dat moest je uiteindelijk loslaten. Je deed het zoals je wel meer dingen losliet: bijna geruisloos, zonder protest. Al zal het innerlijk gevoeld hebben als de zoveelste tegenslag.
Herman Brusselmans schreef ooit Een dag in Gent, waarin de hoofdpersoon niet verder komt dan een straal van vijfhonderd meter. De stad als een gevangenis. Bij jou was het je lichaam dat die rol op zich nam. Niet omdat je niet meer wilde, maar omdat het steeds vaker niet meer ging. Toch leek dat besef je lang te ontglippen. Er was altijd nog een volgende bestemming, een volgend plan, een volgende keer. Dat hardnekkige optimisme van je was misschien wel het laatste dat zich gewonnen gaf.
Na die aangepaste cruise door Noorwegen, waar kades en loopplanken rollatorbestendig waren, sprak je alweer over een zelfstandige autovakantie naar Wales. Als een slechte dag je dwong een verjaardag of feestje af te zeggen, kwam er volgens jou vanzelf een nieuwe gelegenheid. Tot de afstanden kleiner werden en tegelijk groter: van de speciaal aangeschafte stoel naar de keuken, van de keuken naar het bed.
Misschien daarom heb ik de televisie uitgezet en ben ik tijdens Canada – Bosnië-Herzegovina naar buiten gegaan. Een rondje wandelen. De regen trotseren. Waarom tijd verdoen, terwijl er nog zoveel te ontdekken is.
Liefs,
Matthijs
Steun mijn journalistiek met een kleine donatie
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!