Lieve papa,
Voor het eerst had ik geen spanning voorafgaand aan een wedstrijd van het Nederlands elftal. Niet het hart dat al uren voor de aftrap een paar slagen sneller ging, geen trillende handen toen de spelers het veld opliepen, zelfs niet mijn vaste symptoom van opwinding: plots opstaan en in een tempo ergens tussen wandelen en joggen in door de woonkamer lopen met als enige resultaat dat op mijn stappentelapp er weer een paar kuierbewegingen bij waren geplust richting de tienduizend.
Misschien komt het doordat dit WK zo groot is opgezet. Van de 48 deelnemende landen halen er maar liefst 32 de volgende ronde. Een whizzkid uit de appgroep had uitgerekend dat Nederland zelfs met drie punten en een doelsaldo van min twee waarschijnlijk nog verder bekert. Dat haalt toch wat van de druk weg. Het voelt eerder als een rit door de uitlopers van de Pyreneeën, waar het peloton vooral uit de problemen probeert te blijven, dan als een kasseienklassieker waarin elke bocht en elke windvlaag je koers kan breken.
Toch liet ik me na afloop meeslepen in discussies over wissels, speelwijzen en gemiste kansen. Vreemd eigenlijk. Normaal kijk ik vrij nuchter naar voetbal. Ik juich voor Oranje, drink een extra biertje bij een overwinning en een dag later gaat het leven gewoon weer verder.
Dit keer bleef het langer hangen. Ik ergerde mij dood aan Ronald Koeman. Ook een vreemde gewaarwording omdat ik mij niet snel erger aan mensen. Misschien is het zijn uitstraling dit WK, als een Dela-medewerker bij de begrafenis van een ouderling. Misschien is het ontkennen van zijn fouten. Misschien is het toch de oer-Hollandse gewoonte om zelfs tijdens een zonnige vakantie nog te klagen over het weer.
Enfin.
Na een korte nacht was ook dat weer verdwenen. Hup Holland Hup viert alweer hoogtij. In deze fase van het toernooi maakt het uiteindelijk weinig uit of je wint of een punt overhoudt tegen Japan. In 1974 speelden we gelijk tegen Zweden. In 1978 en 1988 verloren we zelfs een groepswedstrijd. En in 1998 bereikten we de knock-outfase met slechts vijf punten na onder andere gelijke spelen tegen Mexico en België.
Landen die er dit WK weer bij zijn. Net als bijvoorbeeld Zweden, Nieuw-Zeeland, Oezbekistan, en de Verenigde Staten. Voor de meeste mensen zijn het landen op een speelschema, voor mij zijn het ook plekken waar een deel van jouw leven zich heeft afgespeeld.
Hoe je na een avond in de kroeg met een vriend besloot naar een reisbureau te gaan en meteen een reis door Verenigde Staten boekte. Ik denk dat het in 1974 was. Toen Johan Cruyff in Duitsland de wereld veroverde, trok jij met de Greyhound van stad naar stad. Soms was de bus tegelijk vervoermiddel én hotel. Je stapte ’s avonds in en werd ergens honderden kilometers verderop wakker. San Francisco, Los Angeles, Las Vegas en al die andere plekken die vooral bekend zijn uit boeken en televisieseries.
Dat je een paar weken door Zweden trok zonder eigenlijk een plan te hebben. Gewoon rondreizen en kijken, in een land dat verder reikte dan de geijkte jarenzeventigvakantiebestemmingen zoals Frankrijk, Duitsland of Spanje.
Die avontuurlijkheid heb ik altijd bewonderd.
Zoals ik ook bewonderde dat je later naar Nieuw-Zeeland emigreerde. Gewoon opnieuw beginnen aan de andere kant van de wereld. Schilderen om de huur te betalen, ondertussen kijken wat er verder mogelijk was. Het soort stap waar de meeste mensen jarenlang over praten zonder hem ooit te zetten. Het was dat je toenmalige vrouw ziek werd en je terugging, anders had je wellicht daar nog steeds gewoond in een Lord of the Rings-achtig landschap.
En dan was er Oezbekistan.
Een land dat voor mij jarenlang vooral bestond uit de souvenirs die je meenam. Cd’s van artiesten die Suzanne, Marieke en ik begin deze eeuw onafgebroken op The Box, MTV en TMF zagen. Welkome cadeaus voor pubers. We konden de tekst in de boekjes niet lezen, maar de schijfjes waren euro’s goedkoper dan in Nederland. Soms nam je een sporttas of een shirt van het nationale elftal mee. Maar wat je nou precies daar in Midden-Azië deed wist ik nauwelijks.
Pas later begreep ik hoe bijzonder het eigenlijk was. Jij vloog een paar keer per jaar naar een voormalige Sovjetrepubliek om daar kwekerijen op te bouwen. Tien dagen weg van huis. Werken met mensen van wie je de taal niet sprak. Problemen oplossen in een land waar alles anders werkte dan hier.
Voor mij was Oezbekistan toen een exotisch woord. Voor jou was het gewoon werk.
Nu speelt datzelfde Oezbekistan opeens op een WK.
Net als Nieuw-Zeeland.
Net als de Verenigde Staten.
Die verhalen zijn in de vorm van foto’s ergens op zolder beland. Kiekjes van een jonge man met lang haar poserend in Disney World, lopend in Las Vegas dat beginnend megalomaan was en trots omhoogkijkend bij de enorme Sequoiabomen.
Ik had ook het gevoeld dat je die herinneringen aan landen als Nieuw-Zeeland, Canada en de Verenigde Staten later bewust een beetje op afstand hield. Niet uit schaamte of verdriet, maar omdat er een nieuw hoofdstuk begonnen was. Met mama, met een kwekerij, met drie kinderen die voortdurend iets van je nodig hadden.
Toch vind ik het mooi dat zo’n voetbaltoernooi die oude hoofdstukken weer even open kan slaan. Niet omdat jij naar Zweden keek en dacht aan een groepswedstrijd uit 1974, maar omdat ik naar Zweden kijk en me afvraag wat jij daar hebt gezien.
Liefs,
Matthijs
Steun mijn journalistiek met een kleine donatie
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!