Lau van Ravens was scheidsrechter, een beroep waarin hij voor orde moest zorgen en er verwarring bij cadeau gaf. Want waar hij floot, lagen merkwaardige voorvallen op de loer. Van al die opmerkelijke episodes is de strafschoppenserie van 3 november 1971 tussen Glasgow Rangers en Sporting Clube de Portugal waarschijnlijk de bekendste. Die hele penaltyreeks had namelijk niet genomen hoeven worden.
Dat Van Ravens op het veld van Estádio José Alvalade stond, was aanvankelijk niet de bedoeling. Zijn Nederlandse ambtgenoot Ad Boogaerts was echter in aanloop naar het treffen geblesseerd geraakt. Zodoende nam Van Ravens binnen een week zowel het niemendalletje tussen Cambuur en Heracles in de eerste divisie als het buitenlandse uitstapje in Portugal voor zijn rekening.
De gerenommeerde scheidsrechter had daarbij niet verwacht dat zijn optreden die herfstdag zou uitgroeien tot de bekendste wedstrijd uit zijn loopbaan. Dat besef was al ingedaald toen hij de middag na het debacle op Schiphol landde. Zijn woorden waren duidelijk naar het toegestroomde journaille: ‘Ik kon wel door de grond zakken toen ik hoorde wat voor blunder ik begaan had. De hele nacht heb ik geen oog dichtgedaan. De UEFA zal dit niet zomaar laten passeren.’
Niet op de hoogte van de nieuwe spelregels
Hoewel het nog niet eens halverwege het seizoen was, stond er in Lissabon een plaats in de kwartfinale van de Europacup II op het spel. Rangers reisde met een minieme voorsprong van 3-2 op zak naar Portugal. Dat bleek niet voldoende. In de reguliere speeltijd won Sporting met dezelfde cijfers, waardoor een verlenging voor een winnaar moest zorgen.
In die extra dertig minuten scoorden beide ploegen nog eens. Daardoor stond het over twee wedstrijden 6-6. Alleen hadden de Schotten drie keer buitenshuis gescoord en de Portugezen twee keer. Volgens de reglementen die dat jaar waren ingegaan, telden de uitdoelpunten in de verlenging eveneens ‘dubbel’. Van Ravens was daarvan niet op de hoogte. Hij besloot tot een strafschoppenserie.
Over wat er toen gebeurde lopen de verhalen uiteen. In Portugal zegt men dat de Spaanse UEFA-waarnemer Andrés Ramírez vanuit zijn loge zag dat via strafschoppen een winnaar werd gezocht die er al was. Nog voor de eerste penalty genomen was, snelde hij naar beneden. Op tijd om Van Ravens op zijn vergissing te wijzen.
Ook de manager van Rangers, William Waddell, en de doelman van de ploeg uit Glasgow, Peter McCloy, zouden de scheidsrechter op de hoogte hebben gebracht van het nieuwe reglement dat die zomer was ingegaan. Waddell zou zelfs met de regels hebben staan zwaaien. De 49-jarige leidsman bleef bij zijn oordeel: er zouden strafschoppen worden genomen.
Van Ravens heeft altijd ontkend dat hij door zowel de Spanjaard als de Schotten op zijn fout werd gewezen. ‘Was het maar waar dat Ramírez mij van tevoren had gewaarschuwd, dan hadden wij al die narigheid kunnen voorkomen’, was de reactie. ‘Hij zei zelfs nog dat hij niet eerder kon komen omdat hij in de nok van het stadion zat.’
Sporting won de strafschoppenserie
Sporting won de strafschoppenserie. Zo vierden de Portugezen op het veld een feest van geleende vreugde. De overwinning zou hun uiteindelijk geen plaats in de volgende ronde opleveren. Dat bleek in het etmaal erna.
Nadat Van Ravens en zijn grensrechters bij het verlaten van het veld nog applaus in ontvangst hadden genomen, trok Ramírez het arbitrale trio een hokje in. Het trio werd op hun fout gewezen. Daar gaf de ervaren rot toe dat hij verkeerd zat. Men wilde vanuit de catacomben Rangers niet meteen tot winnaar uitroepen. Dat besluit moest op het bondsbureau van de UEFA in Bern worden genomen.
Daar waren ze er een ochtend later snel uit. De Schotten mocht zich opmaken voor een wedstrijd tegen Torino in de kwartfinale. De Portugezen tekenden nog wel protest aan bij de Europese voetbalbond, maar dat bezwaarschrift zou puur voor de archieven zijn.
De Portugese autoriteiten hielden de (mogelijke) uitschakeling van Sporting overigens een tijd stil. Men vreesde ongeregeldheden als de supporters ontdekten dat hun feest op een vergissing berustte. Terwijl de uitslag achter de schermen werd rechtgezet, zat Van Ravens twaalf uur na de wedstrijd ergens in Lissabon aan de koffie. ‘Iedereen verkeerde toen nog in de veronderstelling dat Glasgow Rangers was uitgeschakeld’, zei hij daarover.
Voor de Nederlander dreigde de memorabele avond nog een vervelend staartje te krijgen. UEFA-secretaris Hans Bangerter kondigde in Zwitserland overleg aan over mogelijke maatregelen tegen hem aan. ‘Juist een zo bekende arbiter als Van Ravens mag zoiets niet overkomen’, vond hij. ‘Ik vind het jammer, maar helaas zal de vergissing van Lissabon een vervolg krijgen.’
De consequenties bleken voor de arbiter mee te vallen. Later dat seizoen floot hij de finale van de UEFA Cup tussen Wolverhampton Wanderers en Tottenham Hotspur. Voor Rangers eindigde het seizoen nog mooier. De Schotten zouden uiteindelijk de Europa Cup II winnen.